OSMANLIDAN GÜNÜMÜZE İSYANLAR
Ayaklanmaları incelemek netameli bir konudur.Ama hoşa gitmesede bu ülkenin tarihinde yaşanmış ve devletin ve toplumun geleceğinde hiç şüphesiz çok olumsuz etkiler yaratmış bir konudur.İsyanın  bana göre haklı bir nedeni olamaz.

      Aslında isyanın pek çok sebebi olmakla beraber özünde bir insan veya insan topluluğunun kurulu devlet nizamına baş kaldırmasının bedeli ağırdır. İnsanlar bunun riskini göze alarak devlete karşı geliyorlarsa bununda bir sosyolojik sebebi vardır.Bunların en başında, ekonomik ve sosyal temellere dayanan isyanların sonucu terördür.

            İsyan olaylarının arkasında mutlaka dış güçlerin etki ve desteği vardır.Bu desteği sağlayan dış ve iç etkenlerin çıkarları ile isyancı grubun çıkarları örtüştüğü için isyan hadisesi meydana gelir, taban bulur ve toplumda ses getirir. Aksi takdirde olay bir basit kanunsuz ve adi zabıta olayı haline dönüşür.

            Ayaklanma insanın aslında doğuştan yatkın olduğu bir olaydır.Bireylerin içinde yaşadığı toplumsal olaylar ekonomik, ideolojik, dinsel ve sosyal farklılıklar bu gibi isyanların sebepleri olabilir.

Devlet sistemi bunları ortadan kaldırabildiği  oranda isyan olayı ile karşılaşmaz.

Osmanlı  imparatorluğunun karşılaştığı 43 ayaklanmanın en önemlisi celali isyanlarıdır.Bu bir seri devam eden devletin adaletsizliğine, keyfiliğine ve merkezi otoritenin zayıflamasından doğan boşluğun doldurulmasına yönelik hem hanedana ve hem de çevresindeki kitlelere veya bir tarikatın kendisini kabul ettirmeye yönelik çabası olarak düşünülebilir.Bu isyanlar şunlardır.

AYAKLANMA                                                                                          TARİH

                       

1.İzmir Oğlu Cüneyt bey ayaklanması                                                                   1414

2.Anadolu’da Börklüce Mustafa ve Torlak Kemal ayaklanması                         1420

3.Rumeli’de Şeyh Bedrettin ayaklanması                                                             1420

4.Küçük Mustafa ayaklanması                                                                              1423

5.Candaroğlu  İsfendiyar bey ayaklanması                                                           1424

6Karamanoğulları ayaklanması                                                                           1444

7.Şahkulu ayaklanması                                                                                         1511

8.Mısırda Hain Ahmet ayaklanması                                                                    1524

9.İstanbul’da Yeniçeri ayaklanması                                                                    1525

10.Celali ayaklanması                                                                                  1500-1609

11.Genç Osman’a karşı Yeniçeri, Sipahi ayaklanması                                      1622

12.Anadolu’da Abaza paşa ayaklanması                                                             1622

13.Balıkesir bölgesinde Cennetoğlu ayaklanması                                               1624

14.Tokat bölgesinde Hüsrev paşa ayaklanması                                                  1632

15.İstanbul’da zorbaların saray baskını                                                             1632

16.Balıkesir bölgesinde İlyas paşa ayaklanması                                                 1632

17.Lübnan bölgesinde Dürzi emiri Manoğlu                                                      1635

18.Sivas bölgesinde Vardar Ali paşa ayaklanması                                             1648

19.Sultanahmet olayı ve Sipahi ayaklanması                                                      1648

20.Anadolu’da Haydaroğlu Mehmet bey ayaklanması                                      1649

21.Gürcü Nebi ayaklanması                                                                                  1649

22.Yeniçeri, Sipahi ayaklanması (Vak’a-i Vakvakıyye)                                     1656

23.Halep Valisi Abaza  Hasan paşa ayaklanması                                                1658

24.Eflak ayaklanması                                                                                             1659

25.Edirne  Olayı ve Ordunun İstanbul üzerine yürümesi                                  1703

26.Patrona Halil ayaklanması                                                                               1730

27.İstanbul’da bulunan Arnavutların ayaklanması                                            1731

28.Rumeli’de Pazvantoğlu ayaklanması                                                               1797

29.Sırbistan ayaklanması                                                                                       1806

30.Kabakçı Mustafa Paşa ayaklanması                                                                1807

31.Alemdar Olayı (Yeniçeri ayaklanması)                                                           1808

32.Mora ayaklanması                                                                                             1808

33.Tepedelenli Ali paşa ayaklanması (Yanya ayaklanması)                      1821-1822

34.Sakız adası ayaklanması                                                                                    1822

35.Mısır’da Mehmet Ali Paşa ayaklanması                                                          1832

36.Epir ve Taselya ayaklanmaları                                                                         1854

37.Girit ayaklanması                                                                                               1866

38.Hersek ayaklanması                                                                                           1875

39.Bulgar ayaklanması                                                                                           1876

40.Makedonya ayaklanması                                                                                   1902

41.Adana olayı (Ermeni ayaklanması)                                                                  1909

42.Otuzbir Mart vakası-Harekat Ordusunun İstanbul’a yürüyüşü                  1909

43.Arnavutluk ayaklanması                                                                                   1910

 

TÜRK İSTİKLAL HARBİ SIRASINDA MEYDANA GELEN AYAKLANMALAR

 

İstiklal harbinde karşılaştığımız isyanların ortak özelliği, vatanı koruyacak bir Ordunun olmamasını fırsat bilen iç ve dış destekli çıkar gruplarının,  Padişah zafından istifade etmesidir.Propaganda bu isyanların çıkmasında etkili olmuştur.Ülke üzerinde emelleri olan dış güçlerden Yunanlılar ve İngilizlerin destek ve teşvikleri etkilidir.

Bu isyanlar şunlardır,

1.Ali Batı ayaklanması                                            11 Mayıs-18 Ağustos 1919

2.Ali Galip Olayı                                                                  20Ağustos_15 Eylül 1919

3.Birinci Bozkır ayaklanması                                             29Eylül –4 Ekim 1919

4.İkinci Bozkır ayaklanması                                               20 Ekim –4 Kasım 1919

5.Kızıl kuyu olayı- Apa çarpışması-Dinek çarpışması

6.Şeyh Eşref ayaklanması                                                   26 Ekim- 24 Aralık 1919

7.Ahmet Anzavur ayaklanması                                         16 Şubat –16 Nisan 1920

8.Birinci Düzce ayaklanması                                              19 Nisan- 31 Mayıs 1920

9.İkinci Düzce ayaklanması                                                19Temmuz-23 Eylül1920

10.Kuvay-ı İnzibatiye Harekatı

11.3 ncü Ahmet Anzavur ayaklanması                             10 Mayıs- 22 Mayıs 1920

12.Birinci Yozgat ayaklanması                                          15 Mayıs-21 Ağustos 1920

13.İkinci Yozgat ayaklanması                                            5 Eylül- 30 Aralık 1920

14.Zile ayaklanması                                                            25 Mayıs –21 Haziran 1920

15.Aynacıoğulları ayaklanması

16.Milli Aşiretin ayaklanması                                           1 Haziran –8 Eylül 1920

17.Cemil Çeto olayı                                                            20 Mayıs-7 Haziran 1920

18.İnegöl olayı                                                                    20 Temmuz- 20 Ağustos 1920

19.Çopur Musa olayı                                                         21 Temmuz –30 Temmuz 1920

20.Kula olayı                                                                       27:28 Haziran 1920

21.Konya ayaklanması                                                      2 Ekim –22 Kasım 1920

22.Demirci Mehmet Efe ayaklanması                              1 -30 Aralık 1920

23.Çerkez Etem ayaklanması                                            27 Aralık 23 Ocak 1921

24. Koçkiri ayaklanması                                                    6 Mart- 17 Haziran 1921

25.Pontus ayaklanması                                        9 Aralık 1919 da başladı 1922 de sona eri.

 

CUMHURİYET DÖNEMİNDE MEYDANA GELEN AYAKLANMALAR

            Cumhuriyetin ilanından sonra karşılaştığımız isyanların özelliği ise; kurulmuş olan Türkiye Cumhuriyeti Devletini zaafa uğratmak, özellikle “Kürt” ayrılıkçı hareketlerinin artmasıdır.Türkler ile Kürtlerin kardeş kavimler olduğunu ve Orta Asya’dan bu topraklara birlikte gelip yurt edindiklerini söylesek’de bunu büyük bir yanılgı ve ideolojik saplantı içinde olan Kürt militanlarına kabul ettirmek mümkün değildir.Kürt isyanlarının ortak özelliği daima Yunan ile işbirliği halinde olması ve Yunan çıkarlarını destekleyip kolaylaştıracak hadiselerde bu isyanlarla karşılaştığımızı görüyoruz.

Cumhuriyetin İlanından sonra karşılaştığımız isyanlar şunlardır.;

  

1.Nasturi ayaklanması                                             7 Ağustos-28 Eylül 1924

2.Şeyh Sait ayaklanması                                          13 Şubat- 31 Mayıs 1925

3.Raçkotan ve Raman da tedip Harekatı               9-12 Ağustos 1925

4.Sason ayaklanması                                               1925: 1937

5.Ağrı ayaklanması                                                  16 Mayıs- 17 Haziran 1926

6.Koçuşağı ayaklanması                                         7 Ekim- 30 Kasım 1926

7.Mutki ayaklanması                                               26 Mayıs –25 Ağustos 1927

8.İkinci Ağrı ayaklanması                                        13 Eylül- 20 Eylül 1927

9.Bicar Aşiretine tenkil Harekatı                            7 Ekim –17 Kasım 1929

10.Asi Resul ayaklanması                                       22 Mayıs 3 Ağustos 1929

11. Tendürek Harekatı                                           14 Eylül-27 Eylül 1929

12.Mardin Savur Tenkil Harekatı                         26 Mayıs-9 Haziran 1930

13.Zeylan ayaklanması                                           20 Haziran-5 Eylül 1930

14.Oraman ayaklanması                                        16 Temmuz-10 Ekim 1930

15.Üçüncü Ağrı Harekatı                                         7 : 14 Eylül 1930

16.Pülümür Harekatı                                              8 Ekim- 14 Kasım 1930

17.Menemen Olayı                                                  23 Aralık 1930

18. Tunceli tedip Harekatı                                     1937-1938

19.PKK/Kongre Gel                                               14 Ağustos 1984-

İsyanlarla uğraşacak meşru otorite Devlettir.Devletin biçimi ve niteliği, kurulurken kabul edilen bazı kuruluş ilkeleri ile tescil edilmiştir.

Bunlar Türkiye Cumhuriyeti için Şunlardır;”Türkiye Cumhuriyetini kuran Türkiye halkına Türk milleti denir.”Şimdi birileri çıkıp’da ben Türk milletinden değilim, Kürt milletindenim derse bu yanlıştır.Çünkü Türkiye Cumhuriyetinde bir tek millet vardır. O da Türk milletidir.Kürt olabilirsin,Çerkez  olabilirsin Türkiye Devletinin içinde birden fazla millet yoktur bir tek millet vardır o da Türk milletidir.Bu millet kavramı, ırk esasına dayanmaz. Devleti meydana getiren milletin tanımıdır.

            Tek vatan toprağı esas alınmıştır. Bazılarının düşündüğü gibi federal, yani ayrı toprak parçalarının birleşmesi ile meydana gelen “Federal Türkiye Devleti” olamaz.

Tek bir bayrak ve tek bir ulusal marş ve tek bir başkent, Bunları kabul etmeyenin bu ülkede yaşama hakkı yoktur.O zaman kendine yeni bir vatan bulacaktır. Devleti yönetenler bunu açıkça ifade edemiyorlarsa, Türk  milleti bunu anlamayanlara  anlatmasını bilir.”Herkes önce yutacağı kemiği  ölçsün, ondan sonra yutsun” sonra bunu çıkarmakta zorlanır.Durum onu gösteriyor’ ki, yakında ciddi bir hesaplaşma başlayacak, Bu günlerde yanlış davranışlar sergileyen, başta politikacılar olmak üzere bu hesaplaşmanın faturası ağır olacak gibi görülüyor.Bu en son temennimizdir.              

 
 SİTE İÇİ ARAMA

SON EKLENEN 5 MAKALE
TÜRKİYE- AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ

KARŞI DEVRİM HAREKETLERİNİN EN ETKİLİSİ ŞEYH SAİD İSYANI

BM VE TBMM DE KABUL EDİLEN İKİ SÖZLEŞMENİN ÜLKEMİZE ETKİLERİ

CUMHURİYETİN 86 NCI YILINDA BAŞINA GELENLER

RİSK VE RİSK YÖNETİMİ

SİTE ANKET
Yeni Sitemizi Nasil Buldunuz?
Çok Iyi
Iyi
Normal
FikrimYok