CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMLERİ
          

Konuya ilk Cumhurbaşkanımızın seçimi ile başlayacağım. Tarih 29 Ekim 1923 Pazartesi, öğleden önce saat  onda  Halk Partisi Grubu, grup yönetim kurulu başkanı Fethi bey’ in  (Fethi Okyar) başkanlığında toplanır.Bakanlar kurulu seçim görüşmelerine başlar.


            Görüşmeler sırasında o zamanki “Teşkilat-ı Eassiye kanunu” (Anayasa) ya göre her bakan ayrı ayrı meclis tarafından aday gösterilen üyeler arasından, yine meclis tarafından ayrı ayrı seçiliyordu. Kurtuluş savaşının yönetimi ve Anadolu’da teşkil edilecek yeni otoritenin herkes tarafından kabul görmesini sağlayacak bir süreç den geçildiği için bu zorunluydu.

Şimdi büyük zafer kazanılmış ve yeni bir devlet kuruluşuna geçilmişti.Bu dönemde olağanüstü şartların gerekleriyle yola devam etme imkanı da olamazdı. Sistem değişikliğine gidilmesi zorunluydu.Bu nedenle bakan adaylarının seçimi ve bunların meclisten güven oyu alması konusunda görüş birliği sağlanamıyordu.Bu kriz beklenen bir durumdu.Bu krizi çözme görevini Kemalettin  Sami Paşanın verdiği bir önerge nin kabulü ile Mustafa Kemal Paşa’ya verilmesi kararlaştırıldı.

Mustafa Kemal de bir gün önceden İsmet paşa ile yaptığı hazırlıklara dayanarak Anayasa değişiklikleri yaparak Cumhuriyetin İlan edilmesi ve devlet başkanı seçimininde meclis tarafından, cumhurbaşkanı sıfatıyla seçilmesini öngören değişiklikleri önerdi. Bu öneriler Halk Partisi grubunda uygun görüldü ve parti toplantısına son verildi.

Öğleden sonra saat altı  sıralarında  meclis toplantısına geçildi. Mustafa Kemalin parti meclisinde onaylanan tasarısı meclis anayasa komisyonunda görüşülerek raporu hazırlandı. Meclis gündeminde ki diğer işlerle uğraştı. Komisyon raporu hazır olunca Meclis başkan vekili İsmet paşanın başkanlığında Anayasa komisyonun raporunu görüşmek üzere toplantının yeni gündemine geçti.

İsmet Paşa;Meclise” Anayasa komisyonun Anayasanın değiştirilmesi hususundaki öneri ve tekliflerinin ivedilikle ve hemen  görüşülmesi” hususundaki istemini oylamaya koyması üzerine kabul  sesleri arasında rapor okunur ve Milletvekillerinin yaşasın cumhuriyet sesleri  ve alkışları arasında teklifler oylandı ve kabul edildi.

Ondan sonra Cumhurbaşkanı seçilmesi için meclisin oyuna başvuruldu. Toplanan oyların sonucunu, başkanlık makamında bunan İsmet paşa, Meclise şöyle bildirdi.

“Türkiye Cumhuriyeti Başkanlığı seçimi için yapılan oylamaya yüzeli sekiz kişi katılmış ve cumhurbaşkanlığına, yüz elli sekiz üye, oybirliği ile Ankara Milletvekili Gazi Mustafa Kemal Paşa hazretlerini seçmişlerdir.”

Baylar, Meclis’ce cumhuriyeti kabul kararı 29/30 Ekim 1923 gecesi saat 20.30 da verildi.Onbeş dakika sonra, yani 10.45 de Cumhurbaşkanlığı seçimi yapıldı.Durum o gece bütün ülkeye bildirildi ve her yerde, gece yarısından sonra,101( yüz bir kez) top atılarak halka duyuruldu. Anayasının yeni  maddelerine uygun olarak, Gazi Mustafa Kemal Paşa tarafından Cumhuriyetin ilk hükümetini kurmak üzere İsmet Paşa, Başbakan olarak görevlendirildi. Meclis başkanlığına da Fethi bey’in seçildiğini biliyoruz.

Savaş yapmadan bir devleti kurmak pek olağan bir hadise değildir.İşte bundan dolayıdır ki;

 I nci devre Türkiye Büyük Millet Meclisine; "Milli Mücadele Meclisi " denir. Bu meclis 23 Nisan 1920-11 Ağustos 1923 tarihlerini kapsar.

II Nci devre meclis; 11 Ağustos 1923- 26 Haziran 1927 tarihlerini kapsar.Bu meclise Devlet kuran meclisdenir.Cumhuriyeti ilan eden ve ilk Cumhurbaşkanımızı seçen meclis II nci devre meclistir. 

III Ncü devre meclis;01 Kasım 1927- 01 Kasım 1931 tarihlerini kapsar ve bu dönem Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş felsefesine göre devletin yapılanması değerler ve kurumlarının şekillendirilmesi ve bunların  yerleştirilmesi devresidir.

Savaş kazanmadan  kurulmuş bir devlet olursa da bu devlet’ de pek uzun ömürlü olmamıştır. Türk Devleti sadece dış düşmanlarla değil içerideki düşmanlarla da savaşarak Türkiye Cumhuriyetini kurmuştur. Bundan dolayı Devletimiz kurulurken verilen savaşın izleri ve tahribatını dikkate alarak kurulan, yepyeni bir devleti şekillendirmiştir.

Kuruluşunda benimsediği temel değerlerin kalıcılığını sağlayacak hassasiyetleri her zaman dikkate almıştır. Bunlar “tam bağımsız, millet egemenliğine dayalı, milli bir devlet olmasının yanında, devletin idare şeklinin bir cumhuriyet olacağı,(federal bir cumhuriyetin asla olamayacağını unutmamamız gerekir) Yeni devletin, “kuvvet birdir, o, milletindir.” İlkesine dayanmak suretiyle,Türkiye Cumhuriyetinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün, Atatürk devrimleriyle kurulmuş, bütün kurum ve felsefesiyle yepyenidir.

Milli irade ve Milli egemenliğin son oluşumu düşünülürse, yıkılan teokratik devlet karşısında laik Türkiye, Anayasasıyla, kanunlarıyla, yasama ve yürütme örgütlerinin bütün dal ve kollarıyla tüm olarak değiştirilmiş, zamanın ihtiyaçlarına uygun şekilde gelişme olanakları, bütün kurallarıyla hazırlanmıştır.

Bunlardan biriside Cumhurbaşkanlığı sistemidir.

Cumhurbaşkanı     Yılı     Süresi   Toplamı   Katılan  Kabul     Yüzdesi

Atatürk                 1923       4 Yıl       287       158       157        %55.04

Atatürk                 1927       4   “        316        288       288           91.14

Atatürk                 1931       4   “        317        289       289           91.17

Atatürk                 1935       3   “        399        386       386           96.74

İnönü                    1938       1   “        399        348       348           87.22

İnönü                    1939       4   “        429        413       413           96.27

İnönü                    1943       4   “        455        435       435           95.60

İnönü                    1946       4   “        465        451       388           83.44

Bayar                    1950       4   “        487        453       387           79.46

Bayar                    1954       4   “        541        513       486           89.84

Bayar                    1957       4   “        610        413       413           67.70

Gürsel                   1961       5   “        638        607       434           68.03

Sunay                    1966       5   “        636        532       461           72.48

Korutürk               1973       5   “        635        557       365           57.48

Vekalet(Çağlayangil) 1980 Cumhurbaşkanı seçilemedi Senato başkanı

Evren                     1980      2   “     Devlet başkanı olarak As. yönetim

Evren                     1982      7   “   Anayasa Oylaması ile seçildi

Özal                       1989      4   “       450         285        263        %58.44

Demirel                  1993     7   “       450         431        244            54.22

Sezer                      2000     7   “       550         533        330            60.00

Yeni C.Başkanı      2007     7   “         ?              ?            ?                ?  Türkiyenin 2007 senesinin en önemli gündemi Cumhurbaşkanlığı seçimidir.Bu seçim 6 Nisan 2007 de adaylar açıklanmaya başlayacak ve 16 Nisan 2007 tarihinden itibaren Anayasanın 101 nci maddesindeki şartlara uygun olarak, 102 nci maddeye göre 4 tur oylama ile 16 Mayıs 2007 tarihine kadar seçilmiş olacaktır.

Anayasamızın 101 nci maddesinden 108 nci maddesine kadar Cumhurbaşkanlığına ait esaslar ile görev ve yetkileri belirtilmiştir. Parlamenter demokratik sistemde, Cumhurbaşkanın en önemli  görevi   yürütmenin başı olmasıdır. Görevlerini listelersek;

Başbakanı, hükümeti kurmak üzere görevlendirmesi,

Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil etmek,

Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karara vermek, Genelkurmay Başkanını atamak,

Milli Güvenlik Kururluna başkanlık etmek, Devlet Denetleme Kurulunun üyelerini ve başkanını atamak,

Yükseköğretim Kururlu üyelerini seçmek,

Üniversite Rektörlerini seçmek,

Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek,

Danıştay üyelerinin ¼ nü seçmek,

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı vekilini seçmek,

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi üyelerini seçmek,

Hakimler  ve Savcılar Yüksek Kururlu üyelerini seçmek,

Devlet Bürokrasindeki üçlü kararname ile atanan diğer pek çok bürokratın atamasını yapmak,13 MART 2007                    

 
 SİTE İÇİ ARAMA

SON EKLENEN 5 MAKALE
TÜRKİYE- AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ

KARŞI DEVRİM HAREKETLERİNİN EN ETKİLİSİ ŞEYH SAİD İSYANI

BM VE TBMM DE KABUL EDİLEN İKİ SÖZLEŞMENİN ÜLKEMİZE ETKİLERİ

CUMHURİYETİN 86 NCI YILINDA BAŞINA GELENLER

RİSK VE RİSK YÖNETİMİ

SİTE ANKET
Yeni Sitemizi Nasil Buldunuz?
Çok Iyi
Iyi
Normal
FikrimYok